काठमाडौं, फागुन २७ ।
इरानको राजधानी तेहरानमा पछिल्ला दिनहरूमा देखिएको ‘कालो वर्षा’ (ब्ल्याक रेन) को घटनाले अन्तर्राष्ट्रिय स्तरमा चिन्ता बढाएको छ। स्थानीय बासिन्दाहरूले आकाशबाट परेको पानी कालो देखिएको र शहरभर धुवाँ तथा जलिरहेको गन्ध फैलिएको बताएका छन्।
गत २८ फेब्रुअरीबाट सुरु भएको अमेरिका–इजरायलको आक्रमणपछि तेहरान वरपरका कम्तीमा चार तेल प्रशोधन केन्द्रमा क्षति पुगेको पुष्टि भएको छ। ती स्थानहरूमा लागेको आगो र धुवाँका कारण वातावरणमा प्रदूषणको मात्रा अत्यधिक बढेको विज्ञहरूले बताएका छन्।
स्थानीय बासिन्दाहरूका अनुसार शहरका केही भागमा घना धुवाँका कारण सूर्यसमेत देख्न नसकिने अवस्था छ। एक स्थानीय युवतीले बीबीसी पर्शियनसँग कुरा गर्दै आफूले लगातार “जलिरहेको गन्ध” महसुस गरिरहेको बताएकी छन्। उनका अनुसार शहरका धेरै भागमा आकाश धुम्म देखिएको छ र प्रदूषण अझै कायम छ।
९ मार्चमा सार्वजनिक गरिएको ताजा सेटेलाइट तस्बिरहरूले तेहरानका दुई ठूला तेल भण्डारण तथा प्रशोधन केन्द्रमा अझै आगो बलिरहेको देखाएका छन्। उत्तर–पश्चिममा रहेको शहरान डिपो र दक्षिण–पूर्वमा रहेको तेहरान तेल रिफाइनरीबाट निरन्तर धुवाँ निस्किरहेको तस्बिरहरूमा देखिएको छ।
तेल रिफाइनरीमा आगो लाग्दा वातावरणमा विभिन्न प्रकारका हानिकारक रासायनिक पदार्थ उत्सर्जन हुने वैज्ञानिकहरू बताउँछन्। तेल पूर्ण रूपमा नजलेको अवस्थामा कार्बन डाइअक्साइड र पानीको सट्टा कार्बन मोनोअक्साइड तथा कालो कणहरू निस्कन्छन्। यसबाहेक सल्फर अक्साइड, नाइट्रोजन अक्साइड, हाइड्रोकार्बन तथा धातुयुक्त कणहरू पनि वातावरणमा फैलिन सक्छन्।
यी पदार्थ वर्षा पानीसँग मिसिएपछि पानीको रंग कालो देखिन सक्छ। यही अवस्थालाई वैज्ञानिकहरूले ‘कालो वर्षा’ भनी व्याख्या गर्छन्। वर्षा पानीले हावामा रहेका प्रदूषकहरूलाई सोस्दै जमिनमा ल्याउने भएकाले पानीको थोपा कालो वा धुम्म देखिने सम्भावना हुन्छ।
विश्व स्वास्थ्य संगठन (डब्ल्यूएचओ) ले पनि तेल प्रशोधन स्थलमा भएको आक्रमणपछि तेहरान र वरपरका बासिन्दाको स्वास्थ्यमा गम्भीर असर पर्न सक्ने चेतावनी दिएको छ। तेहरानमा झण्डै एक करोड जनसंख्या बसोबास गर्ने भएकाले ठूलो जनसंख्या प्रदूषणको जोखिममा परेको छ।
वातावरणविद्हरूका अनुसार यो प्रदूषण सामान्य शहरी धुवाँभन्दा फरक प्रकृतिको हो। रिडिङ विश्वविद्यालयका अनुसन्धान वैज्ञानिक डा. अक्षय देओरासका अनुसार तेहरानमा देखिएको प्रदूषण काठमाडौं, बेइजिङ वा दिल्लीजस्ता शहरमा देखिने सामान्य धुवाँभन्दा निकै भिन्न छ। उनका अनुसार मिसाइल आक्रमण र तेल रिफाइनरीमा लागेको आगोका कारण विभिन्न रासायनिक पदार्थ मिसिएको जटिल प्रदूषण सिर्जना भएको छ।
हावामा प्रदूषणको वास्तविक मात्रा कति छ भन्ने ठ्याक्कै आकलन गर्न भने कठिन रहेको विज्ञहरूले बताएका छन्। जमीनमा रहेका मापन उपकरणबाट पर्याप्त तथ्यांक उपलब्ध नभएको र मौसमीय अवस्थाका कारण सेटेलाइट डेटा पनि पूर्ण रूपमा स्पष्ट नभएकाले वास्तविक अवस्था मापन गर्न चुनौती रहेको बताइएको छ।
मौसम पूर्वानुमान अनुसार तेहरान क्षेत्रमा आगामी दिनहरूमा वर्षा र तीव्र हावा चल्ने सम्भावना छ। यसले हावामा रहेका केही प्रदूषकहरू तल झार्न र फैलावट कम गर्न मद्दत गर्न सक्छ। तर यसले प्रदूषण पूर्ण रूपमा अन्त्य हुने संकेत भने नदिने वातावरणविद्हरूको भनाइ छ।
वर्षासँगै जमिनमा झरेका प्रदूषक कणहरू नदी तथा अन्य जलस्रोतमा मिसिन सक्ने जोखिम पनि रहेको छ। त्यसैगरी जमिन सुकिसकेपछि ती कणहरू फेरि हावामा उडेर प्रदूषणको स्तर बढाउन सक्ने सम्भावना पनि रहेको बताइएको छ।
यस घटनाले युद्ध र वातावरणीय संकटबीचको सम्बन्धलाई पुनः उजागर गरेको विश्लेषकहरूको भनाइ छ। ऊर्जा पूर्वाधारमाथि हुने आक्रमणले केवल आर्थिक वा सामरिक असर मात्र नभई जनस्वास्थ्य र वातावरणमा दीर्घकालीन प्रभाव पार्ने खतरा रहेको उनीहरूले औँल्याएका छन्।
तारा निधि पन्त फागुन २६,२०८२ | काठमाडौं हालै सम्पन्न प्रतिनिधिसभा सदस्य निर्वाचनले नेपाली राजनीतिक इतिहासमा
फागुन २६, काठमाडौं । मध्यपूर्वमा बढ्दो सैन्य तनावबीच इरानले अमेरिका विरुद्ध आवश्यक परे शक्तिशाली मिसाइल
काठमाडौं, फागुन २० — राष्ट्रिय सुरक्षा परिषद्ले प्रतिनिधिसभा सदस्य निर्वाचन निष्पक्ष, भयरहित, शान्तिपूर्ण र त्रुटिरहित ढंगबाट सम्पन्न
फागुन १९, काठमाडौं । निर्वाचन आयोगले धनुषा क्षेत्र नम्बर १ बाट उम्मेदवारी दिएका राष्ट्रिय स्वतन्त्र
काठमाडौं, फागुन १७ — केपी शर्मा ओलीले मतदातालाई देशको पक्षमा स्पष्ट निर्णय लिन आग्रह गरेका
१५ फागुन, काठमाडौँ । नेपाल कम्युनिष्ट पार्टी (नेकपा) का संयोजक पुष्पकमल दाहाल ‘प्रचण्ड’ले आसन्न निर्वाचन
