January 26, 2017

अमेरिका–भारत सम्बन्ध : नेपाललाई थप खतरा

निमकान्त पाण्डेnimkanta : अमेरिकामा डोनाल्ड ट्रम्पले राष्ट्रपतिको शपथ खाएलगत्तैदेखि संसारव्यापी रूपमा उनको विरोध सुरु भएको छ । ट्रम्प एक किसिमले आफ्नो कार्यकाल कसरी बिताउने होला भन्ने चिन्तामा पुगिसकेका छन् । तर पनि उनले आफ्नो साम्राज्यवादी राजनीतिलाई सफल तुल्याउने तानाबाना पनि बुन्न सुरु गरिस ;केका छन् ।

खासगरी एशियाली मुलुकमा भारतको काँधबाट बन्दुक पड्काउने योजनामा ट्रम्पले आफ्नो राजनीतिक नंग्रा तिखारिरहेका छन् भन्ने संकेत मिलिरहेको छ । कहिल्यै ताइवानविरुद्ध बोलेका छन् त कहिले भारतलाई उक्साउने योजना बनाइरहेका देखिन्छन् । ट्रम्पका यस्ता गतिविधिले उनलाई एशियाली क्षेत्रमा एउटा दलालको आवश्यकता महसुस भइरहेको संकेत मिल्दछ । जसको अभाव भारतले पूरा गरिदिने ट्रम्पको सपना स्पष्ट छ ।
तीनतिरबाट भारतले घेरिएको र एकतिर हिमाली शृंखलाले छेकेर चीनलाई धेरै टाढाको मुलुक ठान्नुपर्ने अवस्थामा रहेको हाम्रो देश अमेरिकाको नयाँ नीतिले निकै संकटमा पु¥याउने सम्भावना बढेर गएको छ । चीनले नेपाल भएर भारतले चीनविरुद्ध केही वितण्डा गरिहाल्छ कि भन्ने त्रास देख्छ भने भारतले नेपाललाई आफ्नो कब्जामा पारेर चीनलाई उक्साउने काम गरिरहन्छ । दुई छिमेकी देशबीचको आपसी आशंकाको चेपुवामा हाम्रो देश नेपाल परिरहेको अवस्थामा अमेरिकी राष्ट्रपति ट्रम्पको चीनविरोधी चिन्तनले थप समस्या नेपालमाथि सृजना हुने देखिन्छ ।
नेपाल र भारतबीच परम्परागत रूपमा दर्जनौं नाकाहरू खुला रहेका छन् । नेपालमाथि व्यापारिक आधिपत्य जमाउन पाइरहेको भारतले नेपालको परिवर्तित अवस्थामा उत्तरतिरबाट खुला बाटो भएको देख्न चाहँदैन भन्ने सन्देश उसले दिइरहेको छ । नेपाल र चीनबीच एउटा नाका खुल्दा आफूलाई चीनद्वारा घेरिएको अनुभव भारतले गर्दछ । गत वर्ष ६ महिनासम्म नाकाबन्दीको पीडा भोग्नुपरेपछि नेपालले चीनतिरको आवागमनलाई सहज बनाउन थप नाकाहरू खोल्ने प्रयास गरेपछि भारत नेपालसँग चिढिएको हो । यही स्थितिलाई ध्यानमा राखेर भारतले रणनीतिक सीमाको खाका बनाइरहेको बुझ्न कठिन छैन । हिन्द महासागर ऐतिहासिक स्तरबाट नै भारतीय जलसेनाको क्रिडास्थल रहेको दाबी गर्दै आएको छ । तर, त्यहाँ चीनको उपस्थितिलाई भने भारतले रोक्न सकेको छैन । हिन्द महासागरको बाटो भएर गल्फ, मलक्का हुँदै सुदूरपूर्व चीनसम्म तेल आपूर्ति गर्ने भारतको जीवनरेखाजस्तै भएर रहेको छ । चीनले बढ्दो तेलको माग पूरा गर्न अफ्रो–एशियाली क्षेत्रबाट पनि तेलको आपूर्तिका लागि ठूलो लगानी गर्दै आएको छ । ती क्षेत्रका मुलुकहरूमा आन्तरिक द्वन्द्व वा एक किसिमको अर्धऔपनिवेशिक परिस्थितिका कारण त्यहाँबाट चीनले तेलको आवश्यकता पूर्ति गर्न सकेको छैन । चीनले आयात गर्ने तेलको मात्रामध्ये ८० प्रतिशत गल्फ क्षेत्रबाट र बाँकी हिन्द महासागरकै बाटो अफ्रिकी मुलुकतिरबाट आपूर्ति गर्छ । त्यसैले हर्मज र मलक्का क्षेत्रको बाटो चीनको अत्यन्तै महत्वपूर्ण यातायात सञ्चारका बाटोका रूपमा रहेको पाइन्छ । चीनले लामो समयदेखि सो मार्गको दूरीलाई छोट्याउने प्रयास गर्दै आउनुका साथै गल्फबाट चीनको मुख्य भूमिसम्म सके अरू सुरक्षित मार्गको स्थापना गर्ने उपायहरूको खोजी पनि गरिरहेको छ । चीन र भारतबीच रहेका यस्ता असमझदारीबाट अमेरिकाले फाइदा लिन पटक–पटक प्रयास गर्दै आएको छ । परन्तु ट्रम्पको आगमनले भारत र चीनको दूरी थप बढाउने खतरा पैदा गराएको छ ।
भारत र अमेरिकाको गठबन्धन कसिलो बन्दै गर्दा चीन र पाकिस्तानको सम्बन्धले पनि त्यत्तिकै कसिलो गठबन्धन बनाउने निश्चित छ । चीनको दक्षिण पश्चिमी प्रान्तका सिन्जियान, उधुर स्वायत्त प्रदेश र अरेबियाली सागरसित पाकिस्तानको कराँची बन्दरगाहसँग जोड्ने काराकोरम राजमार्ग खोलिएपछि चीन र पाकिस्तानबीचको रणनीतिक सम्बन्ध गहिरिन पुगेको हो । झन्डै ६ दशक पुरानो सम्बन्ध चीनले ग्वादर बन्दरगाहसमेत उपयोग गर्ने सुविधा पाएपछि चीन र पाकिस्तानको रणनीतिक सम्बन्ध थप मित्रवत् बन्न पुगेको छ ।
भूपरिवेष्ठित नेपाललाई समुद्री तटसम्मको व्यापारिक कारोबारमा बाधक बन्दै आएको भारतले चीनको व्यापारिक चासो र नेपालसितको सम्बन्धप्रति अनावश्यक त्रास देखाउने र आफूलाई चीनबाट घेरिएको ठान्ने प्रवृत्तिले अमेरिकीहरूसँगको सामीप्य भारतका निम्ति बाध्यता बन्न पुगेको बुझ्न कठिन छैन । यस्तो विषम परिस्थितिबीच भारतलाई थप चलखेल गर्ने वातावरण बनाउन मधेश केन्द्रित राजनीतिक दलहरू लागिरहेको अवस्थामा सत्तासीन नेताहरूसमेत देशको अवस्थाप्रति बेखबरजस्तै देखिनु आश्चर्यजनक हो ।

एकातिर देश विखण्डनको चेतावनी नेपाली पक्षबाटै भइरहनु अर्काेतर्पm भारतीय भूमिमा मधेश स्वायत्तताका निम्ति विशेष भेलाको समाचार बाहिर आउनु तर नेपालका शासकहरू मौन बसिरहनुले हाम्रो देश दुर्घटनातर्पm उन्मुख भइरहेको संकेत गरिरहेको छ । बेलायती दासताबाट मुक्त भएका भारतीय शासकहरू आफ्ना छिमेकीहरूलाई अधीनमा राख्नका निम्ति अमेरिकी दासताको साङ्लोमा बाँधिन तयार देखिएका छन् । यस्तो अवस्थामा नेपालको राष्ट्रिय स्वाधीनता र राष्ट्रिय अखण्डताका लागि नेपाली–नेपालीलाई संगठित र एकत्रित गराएर अगाडि बढ्नु नै आजको आवश्यकता हो, सबैलाई चेतना भया

प्रतिक्रिया दिनुहोस्
सम्बन्धित वर्गका समाचारहरू

क.समिरको नेतृत्वमा नेकपा (मालेमा केन्द्र)पुनर्गठन

पिपुपल नेपाल संवाददाता,३१ साउन हेटौंडा। नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (मालेमा केन्द्र) पुनर्गठन भएको छ। हेटौंडामा सप्पन्न

संघियता पक्षधरहरुले राम्रो काम नगरे संघियता नै नरहने : राष्ट्रिय सभा अध्यक्ष तिमिल्सिना

सुर्खेत, ३१ साउन । राष्ट्रियसभाका अध्यक्ष गणेशप्रसाद तिमिल्सेनाले सङ्घीयताविरुद्ध योजनाबद्ध ढङ्गले प्रहार भइरहेकाले प्रदेश र

देउवाविरुद्ध रणनीति बनाउन शेखर समूहको बैठक बस्दै

काठमाडौँ, २८ साउन । काँग्रेस सभापति शेरबहादुर देउवाप्रति शेखर कोइराला समूह असन्तुष्ट पक्षको बैठक आज

सरकार अलच्छिन छ, जे छोयो त्यहिँ खरानी:केपी शर्मा ओली

काठमाडौँ, २३ साउन । नेकपा एमालेका अध्यक्ष केपी शर्मा ओलीले अहिलेको वर्तमान सरकार ‘अलच्छिन’ सरकार भएको

आजदेखि निर्वाचनका लागि दल दर्ता गर्ने

काठमाडौँ, २२ साउन । निर्वाचन आयोगले मंसिर ४ को निर्वाचनका लागि आजबाट दल दर्ता गर्ने भएको

‘व्यक्तिगत स्वार्थलाई सार्वजनिक सरोकारको रिट नबनाऊ’: सर्वोच्च

काठमाडौँ, १८ साउन । सर्वोच्च अदालतले व्यक्तिको स्वार्थपूर्तिका लागि दर्ता गरेको रिट निवेदन सार्वजनिक सरोकारको विषय